|
به اعتقاد یك محقق و پژوهشگر وبلاگها، یكی از مشكلات اصلی ما در فضای اینترنت ایرانی و فارسی رعایت نشدن كپی رایت است.
حمید ضیاییپرور، پژوهشگر وبلاگ و مدیر سایت "خبرنگار"، گفت: « بحث كپی رایت در وبلاگها یك بحث فرعیتر و زیر شاخهی اصلی كپی رایت در محیط سایبر و فضای مجازی و اینترنت است، بنابراین كپی رایت در وبلاگها جدای از بحث مولف و كپی رایت در محیط اینترنت نیست.»
این دانشجوی دكترای تخصصی علوم ارتباطات، اظهار داشت: « متاسفانه در داخل كشور، ما هنوز از حقوق و تكالیف خود نسبت به مسالهی كپی رایت آگاه نیستیم، همچنین در بحث كشوری، ما به قانون جهانی كپی رایت نپیوستهایم و هیچ مرجع و منبع قانونی برای مراجعهی خسارت دیدگان از این موضوع وجود ندارد و هیچ تجربهی عملی نیز وجود ندارد كه كسانی كه حقوقشان در این زمینه نقض شده، چه كاری میتوانند انجام دهند؟»
وی با بیان این كه موضوع كپی رایت در وبلاگها طی یك سال اخیر جدی تر شده، عموم وبلاگ نویسان را به سه گروه تقسیم بندی كرد و گفت: « گروه اول در اصطلاح ارتباطات منابع اولیه، (primary sources ) نام دارند كه تولید كنندهی واقعی وبلاگها هستند كه وبلاگ در واقع منععكس كنندهی نوشتههای صد درد صد تولیدی آنهاست.»
وی افزود: « گروه دوم از وبلاگنویسان صرفا به دیگران لینك میدهند، یعنی از طریق لینك دادن، نقش راهنمایان اینترنت را ایفا میكند و به دیگران میگویند كه چه كسی چه چیزی را در كجا نوشته اند و افراد به محض كلیك كردن روی لینك به منبع و همان متن با آدرس اصلی خود دسترسی پیدا میكنند.»
وی همچنین گفت: « گروه سوم كه مورد نظر ما در بحث كپی رایت هستند، عینا مطالب دیگران را كپی میكنند و صرفا خود را به ذكر این كه مطلب از كدام منبع برداشته شده است، بسنده میكنند، حتی بعضی افراد منبع را نیز ذكر نمیكنند، زیرا به صورت اتوماتیك در وبلاگها نام نویسندهی آنها بحث میشود و مشخص نمیشود این فرد مطلبی را كپی كرده است.»
به گفتهی وی، اتفاق دیگری كه در حال حاضر رخ میدهد این است كه چندین دست یك مطلب كپی میشود، به طوری كه نفر دوم كه مطلبی را كپی میكند، كسی كه بار اول ان را كپی كرده را به عنوان تولید كننده ذكر میكنند. بنابر این مطالب در وبلاگهای مختلف چند دست میچرخد و منبع اولیه گم میشود، حتی گاهی اوقات افراد به منابعی لینك میدهند كه خود آن منابع مطلبی را سرقت كردند.
ضیایی پرور افزود: « حال بحث اساسی اینجاست كه كسانی كه تولید كنندهی مقاله و منبع اصلی هستند، چنانچه سرقتی راجع به مطالب شان صورت گیرد، چه حق و حقوقی دارند و به چه مرجعی میتوانند اعلام شكایت و خسارت كنند ؟ و اگر بخواهیم اصول اخلاقی و حقوقی را بر فضای وبلاگهای فارسی در زمینهی كپی رایت حاكم كنیم، چه روالی باید طی شود ؟»
وی اظهار داشت: « وبلاگهای فارسی، رسانهی حاكم بر فضای اینترنت فارسی هستند، یعنی اگر در مورد اینترنت فارسی بحث میشود، در واقع بخش اعظم این محتوا توسط وبلاگها تولید میشود. برخی معتقدند كه چون در وبلاگها خاطرات شخصی وجود دارند و یا مطالب با ارزشی در آنها نوشته نمیشود، بحث كپی رایت نمیتواند در مورد آنها مصداق پیدا كند، ولی مساله این است كه اگر محتوای وبلاگها بیارزشند، چرا مطالب آنها كپی و سرقت میشود ؟ پس فردی كه مطالب را سرقت میكند، به ارزش محتوای تولید شده واقف است، بنابراین درون محتواهای تولید شده در اینترنت، قطعا قطعات الماس و طلایی وجود دارد كه افرادی آنها را شناسایی، سرقت و در وبلاگ خود منتشر میكنند.»
وی ادامه داد: « وبلاگها دارای مطالب با ارزش و پرمحتوایی هستند كه قابل انعكاس در رسانههای مختلف از جمله وبلاگهای دیگر، سایتهای خبری، روزنامههای مكتوب و یا بسیاری از كتابها، پایان نامهها و مراجع دیگر هستند. مواردی از سرقت مطالب وبلاگها در مجلهها و نشریات رسمی وجود دارد، همچنین چندی پیش مطلبی بدون اجازه از یكی از استادان دانشگاه در یكی از روزنامههای سراسری و پرتیراژ نقل شد كه به شدت اعتراض او را بر انگیخت، بنابراین اتفاقا اگر فضای وبلاگ فضای آزادی است، باید از مولف برای نقل مطالب او اجازه گرفته شود.»
این محقق و پژوهشگر وبلاگها تاكید كرد: « رعایت كپی رایت به این معنی نیست كه فقط منبع ذكر شود، كپی رایت جهانی میگوید كه اگر مطلبی از رسانهای نقل قول میشود باید از صاحب اثر و مولف آن نیز اجازه گرفته شود مگر آن كه فردی بخواهد بخشهایی از مقاله را به آن " رفرنس " دهد.»
مدیر سایت " خبرنگار " گفت: « باز انتشار مطالب در وبلاگهای فارسی خطر بزرگی برای محتوای فارسی محسوب میشود. زیرا به تدریج تولید كنندگان اولیه از تولید محتوا خسته میشوند و آن را رها میكنند و دوباره وارد فضای سنتی میشوند.»
وی افزود: « در ایران ما به مرحلهای رسیدهایم كه باید برای موضوع كپی رایت حقوق و مقرراتی تدوین و از تولید كنندگان محتوا در فضای اینترنت به صورت عام و در فضای وبلاگها به صورت خاص حمایت شود.»
ضیایی پرور، تصریح كرد: « در هر عرصهای كه اثری تولید میشود و باید به دنبال حقوق آن نیز بود، با توجه به این كه در بحث نرمافزارها و فضای سنتی مراجع قانونی برای حمایت از تولید كنندگان آنها وجود دارد، ولی در مورد محتواهای اینترنتی و فضای مجازی، كپی رایت رعایت نمیشود.»
وی افزود: « در محیط مجازی در خصوص موضوع كپی رایت آن چنان دچار بلاتكلیفی و رها شدگی هستیم كه كاملا به ضرر فضای وبلاگ نویسی است و اگر این جریان ادامه داشته باشد، بسیاری از منابع اولیهی تولید در وبلاگهای فارسی مجبور هستند كه آثار برجسته و فاخر خود را در فضای وبلاگ وارد نكنند و وبلاگ را به یك رسانهی سطح پایین و غیر قابل اتكا تبدیل كنند و یا این كه به طور كامل این فضا را رها كنند و وارد محیط رئال و سنتی شوند.»
وی همچنین گفت: « اگر كپی رایت رعایت شود، آثار فاخر و فرهنگی و ادبی و علمی و ژورنالیستی نیز میتوانند وارد وبلاگ شوند.همچنین تمام كسانی كه مدافع كپی رایت هستند در دستهی تولید كنندگان اولیه و دلسوزان تولید محتوا در اینترنت قرار میگیرند و كسانی كه مخالف رعایت كپی رایت هستند مصرف كنندگانی هستند كه میخواهند به هرطریقی آثار دیگران را بدون هزینه و اجازه و ذكر منبع منتشر كنند.»
ضیایی پرور اظهار كرد: « متاسفانه در بحث وبلاگها، هیچ مرجع قانونی برای ثبت لوگوها و اسامی وبلاگها نیز وجود ندارد كه كسی نتواند به راحتی نام وبلاگ دیگری را برای وبلاگ خود انتخاب كند، همان طور كه مرجعی وجود دارد كه نام تكراری برای روزنامهها ایجاد نشود، در محیطها نیز باید این حق وجود داشته باشد كه اگر نامیبه ثبت رسید، دیگران وبلاگی را به همان نام ایجاد نكنند.»
وی در ادامه گفت: « باید مرجع ثبتی فراتر از سرویس دهندگان وبلاگها وجود داشته باشد كه مجری حقوق و بلاگها باشد. اكنون كه در حال وارد شدن به فضای حرفهای در وبلاگ نویسی هستیم، برهم زدن قواعد بازی در این فضا باعث میشود افرادی كه حرفی برای گفتن دارند را از این فضا دور میكند، چون آنها احساس میكنند فضای وبلاگ فضای پرهرج و مرجی است كه به راحتی زحمات آنها را هدر میدهد.»
ضیایی پرور تاكید كرد: « همان طور كه در بحث تجارت الكترونیك، برای ثبت امضای دیجیتالی، یك مركز ثبت، اعطا و گواهی امضا باید تاسیس شود، در زمینهی كپی رایت در محیط اینترنت نیز باید یك مرجع قانونی برای حمایت از افراد ایجاد شود. این به نفع تولید محتوای فارسی در اینترنت است كه كسی كه میخواهد وبلاگ را به سمت تخصصی، پژوهشی، آموزشی و علمیشدن پیش ببرد، مطمئن باشد كه كسی نمیتواند دستاوردهای او را به سرقت ببرد.»
وی افزود: « در عرصههای مختلف وبلاگها، محتواهای غنی وجود دارد كه صحیح نیست مطالب آ نها به آسانی به سرقت رود. بنابراین لزوم تاسیس نهاد ما فوق برای حمایت از حقوق وبلاگ نویسان در فضای سایبر ضروری است.»
ضیایی پرور گفت: « عدم رعایت كپی رایت بیشتر دربارهی دستهی اول تولید كنندگان محتوا در وبلاگها رخ میدهد. زمانی كه در زمینههای مختلف علمی، با موج جدیدی از رویكرد صاحبان علم و اندیشه به سمت وبلاگ نویسی رو به رو هستیم. باید از آنها حمایت شود، در غیر این صورت دچار سقوط محتواهای ارزشمند در محیط وبلاگها میشویم.»
وی اظهار داشت:« سلیقهی ایرانیان طوری است كه همه چیز را " قفل شكسته" و مصرف با نقض كپی رایت میخواهند، در فضای تولید محتوا نیز همین گونه است، بنابراین باید قواعدی درفضای وبلاگها در خصوص بحث كپی رایت حاكم شود كه انگیزهی وبلاگنویسان برای كارهای بعدی را از آنان نگیرد.»
::به نقل از ایسنا::
|